Sigorta Terimleri

Sigorta Sözlüğü

Poliçenizde veya teklifinizde geçen terimlerin açıklamaları.

Aşkın Sigorta: Poliçedeki sigorta bedelinin, sigorta konusunun gerçek ve makul değerinin üzerinde olması durumudur. Sigorta şirketi tam zıya halinde malın gerçek değerini ödediğinden, sigortalı olması gerekenden fazla prim ödemiş olur.
Azami İyi Niyet: Sigorta sözleşmesinin taraflarının, karşı tarafın verdiği bilgiye güvenmek zorunda olduğu ilkedir. Taraflardan birinin gerçek olmayan bilgi vermesi, karşı tarafa sözleşmeyi fesih hakkı verir.
Beklenen Azami Hasar: Normal şartlar altında tek bir olaydan meydana gelebilecek muhtemel azami hasar miktarıdır. Katastrofik olaylardan doğabilecek hasarlar bu hesaba dahil edilmez.
Birlikte Sigorta: Aynı sigorta konusunun, aynı tehlikelere karşı ve aynı dönemde birden fazla sigorta şirketi tarafından sigortalanmasıdır; genellikle sigorta bedelinin tek şirketin kapasitesini aşması nedeniyle uygulanır.
Bütün Tehlikeler: Sigortalının alabileceği en geniş teminat biçimidir. Poliçenin istisnalar bölümünde sayılan tehlikeler dışında kalan tüm risklere karşı koruma sağlar.
Coğrafi Sınırlar: Sigorta poliçesinin yürürlükte olduğu coğrafi alandır; örneğin bir tekne poliçesindeki sefer sahası, poliçenin ancak o alanda geçerli olduğu anlamına gelir.
Eksik Sigorta: Poliçede yazılı sigorta bedelinin, sigorta konusunun gerçek değerinin altında olması durumudur. Bu durumda sigorta şirketi, hasarı sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki orana göre öder.
Entegral Muafiyet: Belli bir miktarın altında kalan hasarın sigortalı tarafından, bu miktarı aşması halinde tamamının sigorta şirketi tarafından ödenmesini öngören muafiyet uygulamasıdır.
Fiyat: Sigorta veya reasürans teminatına karşılık ödenecek primin hesaplanmasında esas alınan orandır. Fiyatın sigorta bedeline uygulanmasıyla prim miktarı bulunur.
Genel Şartlar: Poliçe üzerinde teminatın kapsamını, istisnaları, hasar prosedürünü, tarafların yükümlülüklerini ve prim ödemesini içeren, sigorta sözleşmesinin esaslarını düzenleyen koşullardır.
Gerçek Tam Zıya: Sigorta konusunun, teminat kapsamındaki bir tehlike sonucu tamamen kullanılamaz ve onarılamaz hale gelmesidir. Bu durumda sigortacının azami sorumluluğu poliçede yazılı tutar kadardır.
Hasar: Bir mala veya eşyaya verilen fiziki zararı ya da kişinin bedeni veya manevi zararını ifade eden genel terimdir.
Hasar Fazlası Reasüransı: Reasürörün, sigortacının yazdığı işlerden aldığı prim karşılığında, önceden belirlenmiş bir tutarı aşan hasarları karşılamayı taahhüt ettiği reasürans türüdür.
Hasar Prim Oranı: Ödenmiş ve muallak hasarlar toplamının, kazanılmış prime olan oranıdır; sigorta şirketinin teknik performansını ölçen önemli bir göstergedir.
Hasarı Önleme: Sigortacının, hasar nedenlerini araştırarak bunları ortadan kaldırmak üzere sigortalıya tavsiyelerde bulunması ve poliçeye tedbir öngören şartlar eklemesi gibi önleyici faaliyetlerdir.
Hesap/Muhasebe Yılı: Poliçenin yürürlüğe girdiği tarihten bağımsız olarak, o poliçeye ait tahakkuk eden primin hesaba kaydedildiği takvim yılıdır.
Hükmi Tam Zıya: Hasarı önlemek için yapılacak masrafın kurtarılacak değeri aşması veya tamir masrafının ekonomik maliyet sınırını geçmesi durumunda ortaya çıkan tam zıya halidir; genellikle nakliyat sigortalarında görülür.
İş Yılı: Poliçenin düzenlendiği yıldır. Bu poliçeye ait prim ve hasar ödemeleri, aradan geçen süre ne kadar uzun olursa olsun, poliçenin düzenlendiği yıla göre muhasebeleştirilir.
Kazanılmış Net Prim: Yıl içinde tahakkuk eden brüt primden, reasürans maliyeti ve devam eden riskler için ayrılan rezerv çıkarıldıktan sonra kalan kısımdır.
Kısmi Hasar: Sigorta konusunun tamamen değil kısmen zarar görmesidir; tamir masraflarının sigorta bedeline oranı, hasarın kısmi mi yoksa hükmi tam zıya mı sayılacağını belirler.
Kloz: Poliçenin bir bölümü veya poliçeye ekli olan ve taraflar arasındaki sözleşmenin gerçek sınırlarını belirlemek amacıyla kullanılan özel şarttır.
Komisyon: Sigorta şirketlerinin, prim üretimi karşılığında şirket adına iş yapan sigorta aracılarına ödediği, poliçe priminin belli bir yüzdesi kadar olan tutardır.
Lehdar: Sigortadan faydalanan kişidir; sigorta sözleşmesine doğrudan taraf olabileceği gibi, başka birinin yaptığı sözleşme ile de dolaylı olarak yararlanabilir.
Lütuf Ödemesi: Sigorta şirketinin, teminata girmeyen ya da kapsamı tartışmalı olan hasarlarda, iyi ilişkilerini veya ticari itibarını koruma amacıyla yaptığı ödemedir.
Meydana Gelmiş Ancak Bildirilmemiş: Bir hesap döneminde meydana gelmiş ancak sigorta şirketine henüz bildirilmemiş hasarlar için ayrılan rezerv kavramıdır.
Mortalite Tabloları: Bir ülke nüfusunun gözlemlenmesiyle elde edilen ve hayat sigortalarında belirli bir yaşta kaç kişinin hayatta kalacağını tahmin etmek için kullanılan tablolardır.
Muallak Hasar: Meydana gelmiş ve sigorta şirketince bilinen, ancak henüz kesin olarak ödenmemiş hasarlara ilişkin ayrılan rezervdir.
Mücbir Sebep: İnsan iradesi ve müdahalesiyle önüne geçilemeyen deprem, yıldırım, kasırga gibi doğal afetlerdir; sorumluluk hukuku açısından önemlidir.
Müşterek Avarya: Gemi ve yükü birlikte tehdit eden bir tehlikeden korumak amacıyla bilinçli olarak yapılan fedakarlık veya katlanılan masraftır; ilgili taraflar arasında paylaştırılır.
Müşterek Sebep: Birbirinden bağımsız olarak ortaya çıkan ve hasarın oluşumuna ayrı ayrı katkıda bulunan sebeplerdir.
Özel Şartlar: Sigortacı ve sigortalının üzerinde anlaştığı, sigortalının çıkarları gözetilerek genel şartlara eklenen ek koşullardır.
Poliçe Devri: Poliçe üzerindeki yasal hakların bir başka kişiye devredilmesidir; bu devrin geçerliliği sigorta branşına göre farklılık gösterir.
Prim: Sigortacının verdiği teminata karşılık, sigortalı veya sigorta ettiren tarafından ödenen bedeldir; sigorta sözleşmesinin en önemli unsurlarından biridir.
Sigorta: Aynı türden tehlikeyle karşı karşıya olan kişilerin, belirli bir prim ödeyerek oluşturdukları ortak fondan, zarara uğrayanların zararının karşılandığı bir risk transfer sistemidir.
Sigorta Başlangıç Tarihi: Sigorta teminatının yürürlüğe girdiği tarihtir; bazı branşlarda primin ödenmesi başlangıç için ön şart olabilir.
Sigorta Bedeli: Teminat kapsamındaki bir tehlikenin gerçekleşmesi halinde, sigortacının ödemekle yükümlü olduğu, poliçede belirtilen azami bedeldir.
Sigorta Edilebilir Risk: Hasara neden olması tesadüflere bağlı ve sigortalının kontrolü dışında olan, sigortacı açısından teminat verilebilir nitelikteki risktir.
Sigorta Konusu: Kaybedilmesi veya hasarlanması halinde menfaat sahibi için mali kayba neden olan taşınır/taşınmaz mal, yasal sorumluluk veya kişinin hayatı gibi unsurlardır.
Sigorta Poliçesi: Sigortacı ile sigortalı arasındaki sözleşmenin yazılı ve yasal delilidir; tarafları, teminat kapsamını, sigorta bedelini ve süresini içerir.
Sigorta Sahtekarlığı: Kötü niyetli kişilerin haksız kazanç elde etmek amacıyla sigorta şirketini kasıtlı olarak yanıltmasıdır; poliçe öncesinde veya sonrasında yapılabilir.
Sigorta Sertifikası: Sigorta şirketi tarafından düzenlenen ve sigorta sözleşmesinin varlığını kanıtlayan, sigortalının kimliği ve teminat kapsamı hakkında bilgi içeren belgedir.
Sigorta Süresi: Sigortacının teminat kapsamındaki tehlikeler nedeniyle sorumluluğunun devam ettiği süredir.
Sigortanın Sona Ermesi: Sigorta sözleşmesinin her iki taraf için de geçerliliğini yitirmesidir; sona erme tarihine ulaşılması, fesih veya rizikonun gerçekleşmesi gibi nedenlerle olabilir.
Tazminat Talebi: Sigortalı, lehdar veya üçüncü şahısların, teminat kapsamındaki bir riskin neden olduğu zararın tazmini amacıyla sigorta şirketinden yaptığı taleptir.
Teklif Formu: Sigortacı tarafından hazırlanan ve kişinin sigorta talebini, sigortalanacak riske ilişkin bilgilerle birlikte içeren belgedir.
Teminat: Sigorta konusunun kısmen veya tamamen hasarlanması durumunda, hasarın poliçe şartları çerçevesinde tazmin edileceğine dair sigortacının verdiği garantidir.
Teminat Belgesi: Sigorta poliçesi henüz düzenlenememişken teminatın varlığını gösteren geçici belgedir; yürürlükte olduğu sürede poliçe ile aynı hukuki değeri taşır.
Tenzili Muafiyet: Hasarın belli bir miktarının sigortalı tarafından üstlenilmesidir; oranı veya tutarı yüksek olduğunda ödenecek prim miktarını azaltır.
Mutabakatlı Poliçe: Tam zıya halinde ödenecek bedelin, poliçe düzenlenirken taraflarca önceden mutabık kalınarak belirlendiği poliçe türüdür; sıklıkla tekne ve nakliyat sigortalarında kullanılır.
Uzak Sebep: Bir hasarın oluşumuna zaman içinde dolaylı olarak katkıda bulunan, ancak yakın sebepten zaman faktörüyle ayrılan sebeptir.
Yakın Sebep: Bir hasarın meydana gelmesine neden olan en etkili ve belirleyici sebeptir; zincirleme olaylarda tespiti güçleşebilir.
Yenileme: Sigorta poliçesinin süresinin dolmasıyla, tarafların iradesiyle poliçenin aynı veya değiştirilmiş şartlarla devam ettirilmesi sürecidir.
Yükümlülük Karşılama Yeterliliği: Bir sigorta veya reasürans şirketinin varlıklarının, yükümlülüklerini karşılayabilecek yeterlilikte olduğunu gösteren orandır.
Zarar, Zıyan: Ekonomik kayıp meydana getiren bir olayı veya sigortalıya yasal olarak hasar talebinde bulunma hakkı veren durumu ifade eder.
Zeyilname: Poliçenin düzenlenmesinden sonra ortaya çıkan ve riskin nitelik veya büyüklüğünü değiştiren bir durum nedeniyle poliçeye ek olarak düzenlenen, aynı yasal yetkiye sahip belgedir.
Zorunlu Sigorta: Kişinin yasa gereği yaptırmak zorunda olduğu sigortadır; trafik sigortası, tüpgaz ve tehlikeli maddeler sorumluluk sigortası bunlara örnektir.